Nhà xưởng trong khu công nghiệp là khu vực có mật độ máy móc, thiết bị điện, nguyên vật liệu và người lao động lớn. Chỉ một sự cố chập điện, quá nhiệt thiết bị, rò rỉ khí hoặc bất cẩn trong quá trình sản xuất cũng có thể nhanh chóng phát triển thành cháy lớn nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời. Vậy Quy định PCCC báo cháy cho nhà xưởng khu công nghiệp mới nhất là gì?
Từ ngày 01/07/2025, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ số 55/2024/QH15 chính thức có hiệu lực. Cùng với đó là Nghị định 105/2025/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn mới. Đáng chú ý, từ ngày 30/12/2025, QCVN 10:2025/BCA về trang bị, bố trí phương tiện PCCC, CNCH cho nhà và công trình cũng chính thức có hiệu lực.
Vậy nhà xưởng trong khu công nghiệp cần đáp ứng những yêu cầu PCCC nào? Hệ thống báo cháy phải bố trí ra sao? Doanh nghiệp cần lưu ý gì để hạn chế nguy cơ bị xử phạt và quan trọng hơn là bảo vệ con người, tài sản? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.
1. Quy định PCCC nhà xưởng khu công nghiệp mới nhất hiện nay
Một trong những điểm doanh nghiệp cần lưu ý là hệ thống pháp luật về PCCC đã có nhiều thay đổi từ năm 2025. (Nội dung tham khảo)
Các văn bản quan trọng hiện đang được sử dụng làm cơ sở để tổ chức công tác PCCC và CNCH gồm:
Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ số 55/2024/QH15.
Nghị định 105/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật.
- Nghị định 106/2025/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC và CNCH.
- Thông tư 36/2025/TT-BCA của Bộ Công an.
- Thông tư 103/2025/TT-BCA ban hành QCVN 10:2025/BCA về trang bị, bố trí phương tiện PCCC, CNCH cho nhà và công trình.
Đặc biệt, hệ thống quy định đã được tiếp tục cập nhật trong năm 2026. Nghị định 347/2026/NĐ-CP được ban hành ngày 08/09/2026 và có hiệu lực từ ngày 15/09/2026, trong đó sửa đổi, bổ sung một số nội dung liên quan đến Nghị định 105/2025/NĐ-CP và Nghị định 106/2025/NĐ-CP.
Do đó, doanh nghiệp không nên chỉ dựa vào những tài liệu PCCC cũ hoặc thiết kế được lập từ nhiều năm trước mà cần rà soát lại theo quy định đang có hiệu lực.
2. Nhà xưởng trong khu công nghiệp có bắt buộc phải lắp hệ thống báo cháy không?
Câu trả lời là: tùy thuộc vào quy mô, công năng, tính chất nguy hiểm cháy và các điều kiện cụ thể của công trình.
Không nên hiểu đơn giản rằng cứ là nhà xưởng thì tất cả đều có một mẫu hệ thống báo cháy giống nhau.
Khi thiết kế PCCC cho nhà xưởng, cần xem xét nhiều yếu tố như:
- Diện tích xây dựng.
- Chiều cao và số tầng của công trình.
- Khối tích nhà xưởng.
- Công năng sản xuất.
- Loại nguyên vật liệu sử dụng.
- Tính chất nguy hiểm cháy, nổ.
- Số lượng người thường xuyên làm việc.
- Máy móc, dây chuyền sản xuất.
- Khu vực kho chứa.
- Khu vực có nguy cơ phát sinh khí, hơi hoặc bụi cháy.
- Các yêu cầu riêng của khu công nghiệp và cơ quan quản lý PCCC.
Vì vậy, việc xác định nhà xưởng có cần hệ thống báo cháy tự động hay không phải được thực hiện trên cơ sở hồ sơ thiết kế và các quy chuẩn, tiêu chuẩn áp dụng cho chính công trình đó.
Đối với công trình thuộc diện phải thẩm định thiết kế PCCC, doanh nghiệp cần thực hiện đúng quy trình theo quy định hiện hành thay vì tự lắp đặt hệ thống theo kinh nghiệm.
3. Hệ thống báo cháy nhà xưởng cần những gì?
Một hệ thống báo cháy nhà xưởng không đơn thuần chỉ là vài đầu báo và chuông báo cháy. Tùy theo quy mô và thiết kế, hệ thống có thể bao gồm:
Trung tâm báo cháy
Đây là bộ phận tiếp nhận và xử lý tín hiệu từ các thiết bị báo cháy. Khi đầu báo phát hiện dấu hiệu bất thường, tín hiệu được truyền về trung tâm để xác định khu vực xảy ra sự cố và kích hoạt cảnh báo theo thiết kế.
Đầu báo cháy
Có thể sử dụng các loại đầu báo phù hợp với đặc điểm môi trường như:
- Đầu báo khói.
- Đầu báo nhiệt.
- Đầu báo lửa.
- Đầu báo khói tia chiếu.
- Các giải pháp phát hiện cháy chuyên dụng khác.
Đối với nhà xưởng có trần cao, diện tích lớn hoặc môi trường sản xuất đặc thù, việc lựa chọn đầu báo cần được tính toán cẩn thận. Không phải vị trí nào cũng thích hợp sử dụng đầu báo khói. Ví dụ, khu vực có nhiều bụi trong quá trình sản xuất có thể gây báo giả nếu lựa chọn thiết bị không phù hợp.
Nút nhấn cho phép con người chủ động phát tín hiệu báo cháy khi phát hiện sự cố mà hệ thống tự động chưa kích hoạt. Thiết bị cần được bố trí tại các vị trí thuận tiện, dễ quan sát và dễ thao tác khi xảy ra tình huống khẩn cấp.
Chuông, còi, đèn báo cháy
Khi xảy ra cháy, tín hiệu cảnh báo cần đủ khả năng giúp người lao động nhận biết và nhanh chóng thực hiện phương án thoát nạn. Đối với nhà xưởng có nhiều máy móc gây tiếng ồn, việc tính toán vị trí và khả năng cảnh báo bằng âm thanh càng quan trọng.
Hệ thống truyền tín hiệu
Đối với những công trình có yêu cầu kết nối, tín hiệu báo cháy có thể được truyền đến các khu vực quản lý, phòng trực hoặc hệ thống liên quan theo thiết kế được phê duyệt. Mục tiêu quan trọng nhất là rút ngắn thời gian từ khi đám cháy xuất hiện đến khi con người nhận biết và tổ chức xử lý.
4. Quy định về trang bị phương tiện PCCC cho nhà xưởng
Một trong những thay đổi đáng chú ý là QCVN 10:2025/BCA quy định về việc trang bị, bố trí phương tiện PCCC, CNCH cho nhà và công trình, trong đó phạm vi áp dụng bao gồm cả khu công nghiệp, cụm công nghiệp và các công trình xây dựng mới hoặc cải tạo theo các trường hợp được quy định. (Tham khảo)
Nhà xưởng có thể phải bố trí các phương tiện và hệ thống PCCC phù hợp với đặc điểm công trình, chẳng hạn:
- Bình chữa cháy xách tay.
- Hệ thống chữa cháy.
- Hệ thống cấp nước chữa cháy.
- Thiết bị báo cháy.
- Thiết bị cảnh báo.
- Phương tiện phục vụ cứu nạn, cứu hộ.
- Đèn chiếu sáng sự cố.
- Biển chỉ dẫn thoát nạn.
- Các phương tiện và hệ thống khác theo thiết kế, quy chuẩn áp dụng.
Đáng chú ý, quy chuẩn mới cũng quy định đối với công trình đang thi công phải có trang bị phương tiện chữa cháy phù hợp; QCVN 10:2025/BCA nêu mức tối thiểu 01 bình bột chữa cháy xách tay loại ABC không nhỏ hơn 4 kg cho mỗi diện tích đến 500 m² sàn xây dựng, xét riêng từng tầng, trong các trường hợp thuộc phạm vi quy định.
5. Không phải cứ lắp nhiều thiết bị PCCC là đạt yêu cầu
Đây là vấn đề nhiều doanh nghiệp dễ mắc phải.
Một nhà xưởng có thể được trang bị rất nhiều bình chữa cháy, đầu báo, chuông hoặc tủ PCCC nhưng vẫn chưa chắc đáp ứng yêu cầu nếu:
- Thiết bị bố trí sai vị trí.
- Không phù hợp với môi trường sản xuất.
- Thiếu vùng bảo vệ.
- Không bảo đảm khả năng tiếp cận.
- Hệ thống không được kiểm tra, bảo dưỡng.
- Thiết bị hư hỏng nhưng chưa thay thế.
- Không có hồ sơ quản lý đầy đủ.
- Thiết kế thực tế khác với hồ sơ được phê duyệt.
- Nhà xưởng thay đổi công năng nhưng chưa rà soát lại phương án PCCC.
Đặc biệt, khi doanh nghiệp mở rộng dây chuyền, xây thêm kho, thay đổi nguyên liệu hoặc thay đổi công năng sử dụng, hệ thống PCCC cũng có thể cần được đánh giá lại. QCVN 10:2025/BCA quy định việc áp dụng đối với công trình xây dựng mới và một số trường hợp cải tạo, thay đổi quy mô, công năng hoặc hạng nguy hiểm cháy và cháy nổ. (tham khảo)
6. Nhà xưởng cần đặc biệt chú ý khu vực kho
Kho hàng là một trong những khu vực có nguy cơ cháy cao trong nhiều nhà máy. Hàng hóa được xếp với mật độ lớn, bao bì giấy, carton, nhựa, vải, hóa chất hoặc nguyên vật liệu dễ cháy có thể khiến đám cháy phát triển rất nhanh.
Do đó, doanh nghiệp cần đánh giá riêng: Kho nguyên vật liệu → khu vực sản xuất → kho thành phẩm → khu vực đóng gói → khu vực kỹ thuật → phòng điện → khu vực máy móc.
Mỗi khu vực có thể có đặc điểm nguy hiểm cháy khác nhau. Ví dụ, phòng điện có nguy cơ liên quan đến sự cố điện; kho carton có tải trọng cháy lớn; khu vực sản xuất có thể phát sinh nhiệt; còn khu vực sử dụng dung môi hoặc hóa chất dễ cháy lại có những yêu cầu đặc thù hơn. Vì vậy, hệ thống báo cháy cần được thiết kế dựa trên nguy cơ thực tế của từng khu vực, thay vì áp dụng một cấu hình giống nhau cho toàn bộ nhà xưởng.
7. Nhà xưởng có phải mua bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc không?
Đây cũng là vấn đề doanh nghiệp trong khu công nghiệp rất quan tâm.
Theo Nghị định 105/2025/NĐ-CP, danh mục cơ sở phải mua bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc được quy định tại Phụ lục VII.
Trong đó có các nhóm cơ sở sản xuất công nghiệp có nhà phục vụ sản xuất thuộc hạng nguy hiểm cháy nổ A, B; cơ sở thuộc hạng nguy hiểm cháy C; cũng như một số cơ sở sản xuất thuộc hạng D, E nếu đạt ngưỡng về khối tích hoặc diện tích sàn theo quy định. Ngoài ra còn có các nhóm kho hàng hóa thuộc các hạng nguy hiểm cháy khác nhau.
Điều này có nghĩa là không nên xác định nghĩa vụ mua bảo hiểm chỉ dựa trên việc doanh nghiệp có nằm trong khu công nghiệp hay không.
Cần đối chiếu chính xác:
- Loại hình cơ sở.
- Hạng nguy hiểm cháy, nổ.
- Diện tích.
- Khối tích.
- Công năng.
- Đặc điểm sản xuất, lưu trữ.
Doanh nghiệp nên kiểm tra danh mục hiện hành trước khi kết luận công trình của mình có thuộc diện bắt buộc hay không.
8. Lối thoát nạn trong nhà xưởng cũng quan trọng không kém hệ thống báo cháy
Một hệ thống báo cháy hiện đại chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi người lao động có thể thoát khỏi khu vực nguy hiểm nhanh chóng.
Nhà xưởng cần đặc biệt lưu ý:
- Không để hàng hóa chắn lối thoát.
- Không khóa hoặc cản trở cửa thoát nạn.
- Không tập kết vật tư tại hành lang.
- Không che khuất biển chỉ dẫn.
- Bảo đảm đường thoát nạn theo thiết kế.
- Bố trí đèn chiếu sáng sự cố và chỉ dẫn phù hợp.
- Thường xuyên kiểm tra tình trạng thực tế.
Đây là điểm cần kiểm tra thường xuyên vì nhà máy có thể thay đổi cách bố trí máy móc, nguyên liệu và hàng hóa theo từng giai đoạn sản xuất. Một lối thoát nạn thông thoáng hôm nay chưa chắc vẫn an toàn sau vài tháng nếu doanh nghiệp không kiểm tra định kỳ.
Quy định PCCC, báo cháy cho nhà xưởng khu công nghiệp mới nhất hiện nay được xây dựng theo hướng quản lý tổng thể từ phòng ngừa cháy, phát hiện sớm, cảnh báo, chữa cháy ban đầu, thoát nạn đến cứu nạn, cứu hộ. Vì vậy, đối với doanh nghiệp đang xây dựng hoặc vận hành nhà xưởng trong khu công nghiệp, việc quan trọng không phải là “lắp thật nhiều thiết bị PCCC”, mà là xây dựng một giải pháp phù hợp với đặc điểm công trình và được quản lý, kiểm tra, bảo dưỡng thường xuyên.
Đó mới là nền tảng để xây dựng một nhà xưởng an toàn, giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản, đồng thời giúp doanh nghiệp chủ động tuân thủ các yêu cầu pháp luật về PCCC và CNCH hiện hành.
Xem thêm: Nhà thầu ELV cho nhà máy/khu công nghiệp: Tiêu chí và giải pháp
